ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

238

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

واقعي وباطني در آغاز سلوك ، تحقق نمىيابد وعلّت آن اين است كه لذّات جسماني بالفعل هستند ، در حالي كه نهايت فايدهء عقلي كه زاهد حقيقي از زهد مىطلبد در ابتداى سلوك برايش قابل تصوّر نيست . اما زهد ظاهري براي كسى كه قصد زهد را دارد ممكن وميسّر است با اندك رفتارى كه عبارت از ريا وسمعه باشد آشكار مىشود . به همين دليل پيامبر أكرم ( ص ) فرموده است : « ريا خود نمايى وريا در عمل پل اخلاص است « 18 » » . چون در گذشته توضيح داديم كه علي ( ع ) پس از رسول خدا سيّد العارفين است ، ناچار زهد آن حضرت زهد حقيقي است . بزودى ضمن توضيح سخنان آن حضرت نهايت درجهء زهد آن حضرت را خواهى دانست . ولى با توجه به جنبه‌هاى زهد آن بزرگوار چگونه مشهور به شجاعت بوده است ؟ رازش اين است كه لازم است نفس عارف داراى ملكات اخلاقى باشد وچنان كه مىدانى شجاعت اصلى در ملكات اخلاقى است . دليل ديگر اين كه آنچه انسان را از وارد شدن در خطرات ومشكلات باز مىدارد همانا ترس از مرگ ودوست داشتن زندگى است وعارف از مرگ پرهيزى ندارد زيرا محبّت خداى تعالى عارف را از سرگرم شدن وتوجّه به هر چيزى باز مىدارد ، بلكه چه بسا مرگ براي أو نهايت آرزوست ، چون مرگ وسيله‌اى براي ديدار بزرگترين محبوب است ونيز مرگ آخرين مطلوب أو مىباشد . ما توضيح بيشتر اين موضوع را در كتاب مصباح العرفان در قسمت اخلاق عارفان آورده‌ايم . در بارهء ابدال نقل شده است كه آنها هفتاد نفرند ، چهل نفر در شام وسى نفر در ديگر شهرها مىباشند . در حديثي از علي ( ع ) روايت شده است كه ابدال

--> ( 18 ) الرياء قنطرة الاخلاص .